Z cyklu: "Warto wiedzieć"- Toksoplazmoza

    Toksoplazmoza to zoonoza, czyli choroba odzwierzęca, z którą styka się chyba każda przyszła matka – na szczęście większość tylko na papierze, bo badanie w kierunku przeciwciał toksoplazmozy jest obecnie jednym z podstawowych badań w ciąży – refundowanym przez NFZ.

Jak zminimalizować ryzyko zakażenia toksoplazmozą ze źródeł innych niż kocie odchody?

By maksymalnie zminimalizować ryzyko zakażenia (bo nigdy nie ma 100% pewności, że się nie zakazimy) należy przestrzegać zasad higieny zarówno własnej: myć ręce, jak i miejsca i akcesoriów, których używamy do przygotowywania posiłków. Trzeba też dokładnie myć warzywa, owoce czy mięso – ostrożniejsze kobiety w ciąży mogą obierać je w gumowych rękawiczkach i kroić na specjalnie przeznaczonej do tego desce.

Wszelkie prace w ogródku należy wykonywać w rękawiczkach. Po zabawie z dzieckiem (np. starszakiem) w piaskownicy dokładnie umyć ręce.

Należy pić przegotowaną lub butelkowaną wodę i spożywać pasteryzowane mleko i przetwory mleczne (to też ze względu na listeriozę, o której również niebawem Wam napiszę).

Jeśli chodzi o mięso to wcześniejsze mrożenie go przez co najmniej 72 godziny* w temperaturze minimum -20 stopni lub działanie na nie temperaturą 60 stopni przez min. 20 minut (np. pieczenie, gotowanie) powinno wytłuc cysty :) Przyszłe mamy powinny unikać też jedzenia surowego, półsurowego lub wędzonego mięsa. Co ważne: wg. informacji  przytoczonych przez dr n.med. Ernesta Kuchara w artykule dla GW „Cysty tkankowe (torbiele rzekome) T. gondii najczęściej stwierdzano w czerwonym mięsie: w wieprzowinie (10-24%), rzadziej w baraninie (ok. 10%) i wołowinie (1,7-5%), natomiast mięso drobiowe raczej nie stanowi źródła zarażenia dla człowieka.”

*niektóre źródła donoszą, że wystarczy jedna doba

Jak interpretować wyniki badań?

Jak już pisałam na początku każda kobieta ‚w pakiecie’ wraz z badaniami morfologii powinna otrzymać skierowanie na badanie w kierunku obecności przeciwciał T.gondii. Choć osobiście uważam, że planując ciążę warto takie badania dla spokoju wykonać wcześniej, to jednak wiele kobiet nawet nie zdaje sobie sprawy z istnienia choroby jaką jest toksoplazmoza.

Wyniki mogą być następujące:

IgG (-), IgM (-) – wynik oznacza całkowity brak odporności na toksoplazmozę i świadczy o tym, że kobieta nigdy nie przechodziła infekcji. Jeśli wynik należy do kobiety w ciąży, musi ona obowiązkowo powtarzać oznaczenia przeciwciał w czasie ciąży, by w razie zakażenia podjąć odpowiednie leczenie. IgG (-), IgM (+) – wynik oznacza albo dawne zachorowanie na toksoplazmozę, albo świadczy o reakcji immunologicznej organizmu na jakieś zakażenie. Należy odbyć kontrolę po upływie trzech tygodni i jeśli wynik będzie taki sam, oznacza to, że kobieta nie choruje na toksoplazmozę i nie wymaga leczenia. Zalecana jest jednak kontrola po upływie trzech miesięcy. IgG (+), IgM (+) – wynik najprawdopodobniej oznacza świeże, pierwotne zakażenie toksoplazmozą. Kobieta powinna jak najszybciej rozpocząć leczenie. W przypadku braku objawów choroby badanie należy powtórzyć po upływie trzech tygodni. IgG (+), IgM (-) – wynik świadczy o dawnym przechorowaniu toksoplazmozy przez kobietę i nabyciu przez nią odporności. Jeśli przeciwciała IgG są mocno podwyższone, po upływie trzech tygodni badanie należy powtórzyć. Jeśli miano IgG nie zmieni się, oznacza to, że kobieta jest zdrowa i nie wymaga leczenia ani specjalnej kontroli lekarskiej. (źrodło: parenting.pl)

 toksoplazmoza

Źródło: fragment ulotki abbottdiagnostics.pl

Badanie Toxoplazma IgG ilościowo pozwala stwierdzić, czy kobieta kiedykolwiek chorowała już na toksoplazmozę. Przeciwciała IgG późne) pojawiają się w krwi od drugiego do czwartego tygodnia od zarażenia. Przez kolejne 2-4 miesiące ich poziom szybko wzrasta. Później ich ilość we krwi powoli spada. Gdy utrzymują się one na stałym poziomie oznacza to, że zakażenie miało miejsce w przeszłości. Przeciwciała IgG są obecne we krwi przez całe życie i chronią przed ponownym zarażeniem.Badanie Toxoplazma IgM ilościowo pozwala stwierdzić, czy kobieta nie jest aktualnie chora na toksoplazmozę. Przeciwciała IgM (wczesne) pojawiają się w krwi człowieka już w pierwszym tygodniu od zarażenia. W ciągu kolejnych czterech tygodni ich poziom spada, później spada i pozostaje na niskim poziomie przez około 3 miesiące. (źródło: dzieci.civ.pl)

Czym jest AWIDNOŚĆ?

Awidność to określenie jaką odporność posiada pacjentka oraz jakie jest ryzyko infekcji (im wyższa awidność, tym ‚starsza’ infekcja). Badanie na awidność powinny zrobić kobiety z konfiguracją wyniku: IgG(+) IgM(+)

Wysoka awidność wyklucza możliwość zakażenia w ciągu ostatnich 3 – 5 miesięcy (długość okresu zależny od rodzaju stosowanego testu), ale niska awidność może utrzymywać się długo. Dlatego też niski wynik awidności nie może być używany przy rozpoznawaniu ostrej toksoplazmozy.(źródło: abbottdiagnostics.pl) – niski wynik nie świadczy o świeżej infekcji, ale też nie można jej wykluczyć.

Czym grozi zarażenie toksoplazmozą w ciąży?

Wszystko zależy od okresu ciąży w jakim nastąpi zakażenie, gdyż ryzyko zainfekowania dziecka przez łożysko wzrasta wraz z rozwojem ciąży. Pamiętajcie też, że nie każda infekcja matki musi skutkować zarażeniem płodu!!

I trymestr: możliwość zakażenia to około 20-25%. Jednak to pierwszy trymestr jest najbardziej niebezpieczny dla płodu, gdy matka zarazi sie toksoplazmozą. Zakażenie płodu w I trymestrze  może doprowadzić do poronienia lub przedwczesnych narodzin dziecka ze wszystkimi tego stanu konsekwencjami, włącznie ze zgonem po porodzie.

II trymestr: prawdopodobieństwo zainfekowania płodu to około 50%. Poronienie w tym przypadku matce nie grozi, jednak maluch może urodzić się ze zmianami patologicznymi m.in.: wodogłowiem, padaczką, upośledzeniem umysłowym, zapaleniem śródczaszkowym, uszkodzeniem wzroku.

III trymestr: ryzyko zakażenia to 70-80%, a ryzyko powstania zmian chorobowych/patologicznych to tylko 5%. Po narodzinach dziecko zainfekowane w 3 trymestrze ciąży może cierpieć na ogólne zakażenia (stany zapalne: płuc, wątroby, niedokrwistość i inne), a także na niewielkie zmiany w mózgu lub problemy ze wzrokiem. (źródło: m.in. dzieci.civ.pl)

Objawy choroby u dorosłych.

Toksoplazmoza na ogół przebiega bezobjawowo, choć zdarza się że czasem daje objawy podobne do przeziębienia: gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, osłabienie, bóle mięśni, głowy itd. Osoby z mniejszą odpornością mogą mieć silniejsze objawy i większą ich ilość.

Leczenie toksoplazmozy w ciąży.

U ciężarnych najczęściej stosowanym lekiem jest spiramycyna. Nie jest to jednak jedyny lek na tę zoonozę.

Wielo ośrodkowe badania kliniczne dowiodły, że  leczenie ciężarnej z pierwotną toksoplazmozą nie wpływa na zmniejszenie  ryzyka infekcji płodu, ale ogranicza ryzyko wystąpienia następstw wrodzonej toksoplazmozy, zwłaszcza ciężkich. Ryzyko jest tym mniejsze, im wcześniej po rozpoznaniu choroby na podstawie badań rozpoczęto leczenie ciężarnej. (źródło: mp.pl/artykuly, opr. lek. med. Przemko Kwinta)

PODSUMOWANIE

Czym jest toksoplazmoza i jak zminimalizować ryzyko zakażenia nią już wiecie. Roli kotów w jej rozprzestrzenianiu nie demonizujcie :) Jak pisałam powyżej istnieje szereg innych możliwości zakażenia tą zoonozą.

W skrócie: aby się przed T. gondii uchronić: ZACHOWAJMY HIGIENĘ i… spokój :) Przyszłe mamy powinny zastosować się do wyżej opisanych rad, jednak bez paniki i histerii.

http://toksoplazmoza.com/

    Partnerzy